İşletme Devri Nasıl Yapılır?

Sıfırdan yeni bir iş kurmak yerine hâlihazırda faaliyet gösteren bir işletmeyi devralmak; hazır müşteri kitlesi, ekipman, lokasyon ve operasyon düzeni gibi önemli avantajlar sağlayabilir. İşletmesini devretmek isteyenler açısından ise doğru hazırlanan bir devir süreci, işletmenin gerçek değerinin korunmasını ve uygun alıcıya ulaşılmasını kolaylaştırır.

Ancak işletme devri yalnızca “fiyatta anlaşmak ve anahtarı teslim etmekten” ibaret değildir.

Devir kapsamına göre demirbaşlar, stoklar, marka ve fikrî haklar, kira ilişkisi, çalışanlar, müşteri ve tedarikçi sözleşmeleri, ruhsatlar ile borç ve yükümlülükler gibi birçok unsurun ayrı ayrı incelenmesi gerekir.

Not: İşletme devirleri işletmenin hukuki yapısına, faaliyet alanına ve devir modeline göre farklı sonuçlar doğurabilir. Bu rehber genel bilgilendirme amacı taşır; işlem öncesinde mali müşavir ve gerektiğinde hukuk uzmanından destek alınması faydalıdır.

1. Önce neyin devredildiğini belirleyin

İlk soru şudur: Tam olarak ne satın alınıyor veya devrediliyor?

Bir işletmenin faaliyeti devredilebilirken şirketin kendisi devredilmeyebilir. Başka bir işlemde ise şirket paylarının devri söz konusu olabilir.

Örneğin bir restoranın ekipmanları, markası, stokları, kiracılık hakkı, müşteri kitlesi ve ticari işletmesi devrediliyor olabilir. Bu işlem, restoranı işleten limited şirketin paylarının satın alınmasıyla aynı şey değildir.

Bu ayrım önemlidir çünkü işlemin hukuki ve mali sonuçları değişebilir.

2. İşletmenin mevcut durumunu ortaya çıkarın

Devir görüşmesine başlamadan önce işletmenin gerçek fotoğrafı görülmelidir.

Finansal durum

• Son dönem ciroları
• Brüt ve net kârlılık
• Banka hareketleri
• POS satışları
• Satış faturaları
• Düzenli giderler
• Personel maliyetleri
• Kira gideri
• Tedarikçi borçları

Yalnızca işletme sahibinin söylediği aylık ciroya göre fiyat belirlemek sağlıklı değildir.

Fiziksel varlıklar

İşletmedeki makine, cihaz, mobilya, bilgisayar, dekorasyon, mutfak ekipmanı, araç ve stok gibi unsurlar listelenmelidir.

Sözleşmeler

Kira, tedarikçi, franchise, yazılım, bakım, abonelik ve benzeri devam eden sözleşmeler ayrıca incelenmelidir.

3. İşletmenin devir bedelini belirleyin

Devir fiyatı yalnızca içeride bulunan eşyanın ikinci el değerinden oluşmaz.

Faaliyetine devam eden bir işletmede düzenli müşteri kitlesi, marka bilinirliği, lokasyon, kârlılık, büyüme potansiyeli, çalışan ekip, dijital hesaplar ve tedarik ağı da işletmenin değerini etkileyebilir.

Bu nedenle istenen fiyat ile doğrulanabilir işletme değerini birbirinden ayırmak gerekir.

4. Alıcı işletme üzerinde inceleme yapmalıdır

İşletme satın alma sürecinde alıcının yaptığı detaylı inceleme genellikle “due diligence” olarak adlandırılır.

Kontrol edilmesi gereken başlıklardan bazıları:

• Ciro gerçekten belirtilen seviyede mi?
• Kâr marjı sürdürülebilir mi?
• Kira sözleşmesi devam edecek mi?
• Ödenmemiş borç bulunuyor mu?
• İşletmenin ruhsat durumu nedir?
• Demirbaşlar işletmeye mi ait?
• Çalışanlarla ilgili yükümlülükler var mı?
• Marka kimin adına kayıtlı?
• Sosyal medya hesapları devre dahil mi?
• Tedarikçi sözleşmeleri devam edecek mi?

Sözlü beyanların mümkün olduğu ölçüde belgeyle doğrulanması gerekir.

5. Kira durumunu devirden önce netleştirin

Özellikle kafe, restoran, mağaza, kuaför ve güzellik merkezi gibi işletmelerde lokasyon işletmenin değerinin önemli bir bölümünü oluşturabilir.

Kontrol edilmesi gerekenler:

• Kira sözleşmesinin kalan süresi
• Güncel kira bedeli
• Artış koşulları
• Depozito
• Devir hükümleri
• Mal sahibinin yaklaşımı
• Yeni kiracı açısından talep edilen şartlar

6. Çalışanların durumunu inceleyin

Faaliyetine çalışanlarıyla devam eden işletmelerde iş sözleşmeleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Çalışanların işe giriş tarihleri, ücretleri, kullanılmamış izinleri, yan hakları ve mevcut uyuşmazlıklar devir öncesinde incelenmelidir.

7. Ruhsat ve izinleri kontrol edin

Mevcut işletmenin ruhsatı olması, hiçbir işlem yapılmadan aynı ruhsatla devam edilebileceği anlamına gelmez.

Faaliyet alanına göre belediye, bakanlık, meslek odası veya ilgili düzenleyici kurum izinleri gerekebilir.

8. Devir sözleşmesini hazırlayın

Tarafların anlaştığı tüm önemli noktalar yazılı hâle getirilmelidir.

Devir sözleşmesinde en azından şu başlıkların net olması faydalıdır:

• Taraflar
• Devredilen işletme
• Devir bedeli
• Ödeme planı
• Demirbaşlar
• Stoklar
• Marka ve dijital varlıklar
• Sözleşmeler
• Borç ve yükümlülükler
• Teslim tarihi
• Çalışanların durumu
• Kira ilişkisi
• Ruhsat süreçleri
• Tarafların beyan ve taahhütleri
• Devir sonrası destek

9. Resmi işlemleri planlayın

İşlemin niteliğine göre ticaret sicili, vergi, ruhsat ve diğer resmi süreçler gündeme gelebilir. İşlem yapısı baştan netleştirilmeli ve gerekli resmi işlemler ilgili uzmanlarla planlanmalıdır.

10. Borçları “sözleşmede yoktur” diyerek geçmeyin

İşletme devrinde geçmiş yükümlülükler ayrıca incelenmelidir. Tedarikçi borçları, çalışan alacakları, kira borçları, finansman yükümlülükleri ve devam eden sözleşmeler kontrol edilmelidir.

İşletme devri kontrol listesi

• Tam olarak hangi varlıklar devrediliyor?
• Devir fiyatının dayanağı nedir?
• Ciro ve kârlılık doğrulandı mı?
• Vergi ve diğer borçlar incelendi mi?
• Kira sözleşmesi kontrol edildi mi?
• Mal sahibiyle süreç görüşüldü mü?
• Demirbaş listesi hazırlandı mı?
• Stok sayımı yapıldı mı?
• Çalışanların durumu incelendi mi?
• Ruhsat ve izinler kontrol edildi mi?
• Marka ve dijital hesapların sahipliği doğrulandı mı?
• Devir sözleşmesi hazırlandı mı?
• Teslim tarihi ve şartları belirlendi mi?

Sık Sorulan Sorular

İşletme devri ne kadar sürer?

Tek bir süre yoktur. İşletmenin büyüklüğü, hukuki yapısı, ruhsatları, kira ilişkisi ve tarafların inceleme süreci süreyi değiştirebilir.

İşletme devralırken şirketi de almak gerekir mi?

Hayır. Ticari işletmenin/faaliyetin devri ile şirket paylarının devri farklı işlemlerdir.

İşletmenin eski borçları yeni sahibine geçer mi?

Devir modeline göre farklı sorumluluklar ortaya çıkabilir. Bu nedenle işlem öncesinde borç incelemesi yapılmalıdır.

İşletme devrinde kira sözleşmesi otomatik geçer mi?

Her durumda otomatik geçtiği varsayılmamalıdır. Kira ilişkisi ayrıca kontrol edilmelidir.

---

İşletmenizi devretmek mi istiyorsunuz?

Devirce'de işletmenizi uygun alıcılarla buluşturabilir; işletme türü, konum ve yatırım aralığına göre ilanınızı oluşturabilirsiniz.

İlan Ver

İşletme devralmak mı istiyorsunuz?

Farklı sektörlerdeki güncel fırsatları inceleyin.

Devren Satılık İşletmeleri Görüntüle